حضور در بازار ایران؛ بهره برداری از منابع مهم نفت و گاز ایران در یک منطقه مهم استراتژیک؛ استفاده از موقعیت ایران در روابط اقتصادی و تجاری با آسیای مرکزی ، دریای خزر،خلیج فارس و خاورمیانه؛ تبدیل شدن به شریک مهم اقتصادی منطقه ای در آینده؛ همکاری در مبارزه با قاچاق مواد مخدر از طریق ایران و همکاری در زمینه انتقال انرژی با اتحادیه اروپا و کشورهای عضو آن، باشد. (خالوزاده : 1391 ،107-106)
به نظر می رسد به رغم مشکلات متعدد سر راه و بی اعتمادی حاکم بر روابط کنونی،اتحادیه اروپا به گسترش روابط اقتصادی و سیاسی با ایران علاقه مند است،هرچند این علاقه مندی در ظاهر چندان پررنگ نیست.درواقع،استراتژی جدید اتحادیه اروپا در قرن بیست و یکم ، تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ اقتصادی و سیاسی در سطح جهانی است.این مهم مستلزم دسترسی به منابع جدید و استراتژیک و جذب کشورهای بالقوه و بالفعل قدرتمند است. از این رو،اتحادیه اروپا می تواند حساب ویژه ای بر روی مناطق آسیای میانه،دریای خزر،خاورمیانه و خلیج فارس و به ویژه ایران باز نماید.روابط دوجانبه اقتصادی ایران با کشورهای عضو اتحادیه اروپا به طور جداگانه همواره وجود داشته و درآینده نیزتداوم خواهد داشت.موازی با همکاری های چند جانبه با اتحادیه لازم است گسترش روابط دو جانبه با کشورهای عضو اتحادیه در دستور کار قرار گیرد.
4-4 : چالش های تحریم نفتی ایران برای اتحادیه اروپا
موضوع تحریم نفتی ایران نسبت به گذشته شدت پیدا کرده است و سیاستمداران اروپایی تحت فشار ایالات متحده آمریکا به قصد تحت فشارقراردادن درآمدهای نفتی و به تبع آن اقتصاد ایران ، موضوع تحریم را مطرح کردند. اگرچه این تحریم ها فشار زیادی بر اقتصاد ایران وارد کرد ولی اتحادیه را در بخش های مختلفی دچار چالش نمود که در زیر به اختصار به آنها اشاره می شود:
-تحریم گسترده اتحادیه اروپا علیه ایران سبب گردیده سیاست تجاری ایران به سمت آسیا محوری و منطقه گرایی سوق یابد و ازسوی دیگر،باعث شده شرکت های اروپایی تا حدود زیادی میدان رقابت و بازار خیره کننده ایران را به رقبای آسیایی خود واگذار کنند.(فلاحی:1390 ،112)
-مذاکرات برای توافقنامه تجارت و همکاری که در سال 2002 میان ایران و اتحادیه اروپا آغاز گردیده بود از اوت 2005 و به دلیل از سر گیری فعالیت های هسته ای ایران سرانجامی مبهم پیدا کرده است. (فلاحی:1390 ،112)
-هرچند این گونه تحریم ها تأثیرات خود را بر بازارهای سرمایه،کمیابی اعتبار،افزایش تورم و کاهش تجارت،سرمایه گذاری و اعطای وام و تسهیلات اعتباری و مالی،بازکردن اعتبار اسنادی و نیز ریسک کشور می گذارند،اما برخی از این تأثیرات غیر مستقیم،ممکن است کوتاه مدت باشند؛ چراکه شرکت ها،بانک ها و دیگر مؤسسات خصوصی یا دولتی طبعاً راه های گریزی را برای دورزدن تحریم ها و یا تجارت در ارز دیگر جستجو خواهند کرد. (فلاحی:1390 ،113)
-فرضی? بدبینانه ای حتی در میان اروپائیان وجود دارد که فشار آمریکا بر اروپا در اعمال تحریم های گسترده علیه ایران صرفاً سبب آن خواهد شد ایالات متحده بتواند زمانی نه چندان دور، جای پای خود را دوباره دربازارهای گسترد? تجاری ایران باز یابد. (فلاحی:1390 ،115)
-با عنایت به اینکه اقتصاد و سیاست هردو زیر بنای یکدیگر محسوب می گردند ،لذا هرگونه پیشرفت در مذاکرات1+5 براساس بازی حاصل جمع جبری متغیر یا همان برد-برد بدون شک آثار مثبتی بر روابط تجاری بر جای خواهد گذاشت. (فلاحی:1390 ،116)
-اتحادیه اروپا در بازی امنیت انرژی خود به روسیه به دلیل نادیده گرفتن ایران که به واسطه تحریم ها ایجاد شده است،بازنده بوده است. (بی نیاز:1391 ،137)
– نفت خام های سبک و سنگین ایران(مانند نفت خام های سروش و نوروز و مخلوط فروزان) ازاصلی ترین نفت خام های صادراتی ایران هستند که بیشتر به بازار شرق روانه می شوند. درجهAPI نفت سبک و سنگین ایران به ترتیب33/4 و6/29و مقدار گوگرد آنها برابر 1/4 و2درصد است.بیش از هشتادوپنج درصد نفت صادراتی ایران از این دو نوع تشکیل شده است.اگرکشوری بخواهد نفت ایران را جبران کند لازم است که نفت خامی را تولید کند که مشخصاتی مشابه با نفت خام های ایران داشته باشد.حتی اگر کشوری مانند عربستان سعودی بخواهد و بتواند بیش از این بر تولید خود بیفزاید،به سادگی نمی تواند نفت خامی تولید کند که در پالایشگاه های جهان قابلیت جانشینی با نفت ایران را داشته باشد.بیش از نیمی از صادرات نفت ایران،نفت خام سنگین است وکمتر ازسی و پنج درصد سبک،درحالی که ظرفیت مازاد تولید عربستان سعودی، نفت های فوق سنگین است که برای جانشینی با نفت خام های سروش و نوروز مناسب است که تولید و صادراتشان بیش از یکصد و ده هزار بشکه در روز نیست.ضمن اینکه عربستان سعودی برای استفاده ازظرفیت مازاد خود وافزودن5/1 میلیون بشکه بر تولید روزانه،شش ماه زمان لازم دارد.چرا که بیشتر این ظرفیت مربوط به میادینی است که هنوز از آن ها بهره برداری نشده و دست نخورده باقی مانده است و آغاز بهره برداری از آنها دست کم شش ماه زمان می برد. عربستان سعودی تقریباً تمام ظرفیت خود برای تولید نفت خام های سبک ، متوسط و سنگین را بکار گرفته است. نفت سبک عربستان سعودی که درجهAPIنزدیک به33/6و مقدار گوگرد نزدیک به دودرصد، کیفیتی کم وبیش مشابه نفت سبک ایران دارد که باتمام ظرفیت تولید می شود. نفت خام های متوسط عربستان سعودی که بیشترین سهم تولید این کشور را تشکیل می دهند ،با نفت خام سنگین ایران تشابه بیشتری دارنداما افزود
ن تولید این نوع نفت خام برای عربستان سعودی شدنی نیست. لذا وجود ظرفیت مازاد تولید عربستان سعودی که عمدتاً نفت فوق سنگین است ، نباید در کوتاه مدت خطری برای ایران به شمار آید.
-میزان ظرفیت مازاد تولید نفت اوپک رو به کاهش است و هم اکنون کمتر از چهار میلیون بشکه در روز گزارش می شود.بر اساس گزارش اطلاعات انرژی آمریکا،ظرفیت تولید پایدار و قابل تداوم اعضای اوپک، کمتر از سی و پنج میلیون بشکه در روز است در حالی که تولید فعلی اوپک نزدیک به7/30 میلیون بشکه در روز گزارش می شود.از سوی دیگر، عربستان سعودی در چند ماه گذشته به سبب شرایط خاص بازار نفت ناشی از توقف تولید نفت لیبی،تاسرحد امکان برتولید خود افزوده و میانگین تولید خود را به ده میلیون بشکه در روز رسانده است. با وجود این ،تولید نفت اوپک با احتساب نفت عراق در مجموع به سی میلیون و هفت صد هزار بشکه رسید،که نتوانست نیاز بازار را به قدر کافی تأمین کند و در نتیجه مقدار ذخیره سازی نفت خام کاهش یافت. مقدار ذخایر نفت خام ایالات متحده آمریکا با کاهش ده میلیون بشکه ای به سیصد و بیست و هشت میلیون بشکه رسید. مجموع ذخیره سازی کشورهای عضو سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه(OECD)نیز با بیش از سی و شش میلیون بشکه کاهش به کمتر از دو میلیارد و شش صد وسی میلیون بشکه رسیده است که مصرف پنجاه و هفت روز این دسته از کشورها را پوشش می دهد که از نرخ متداول شصت روز کمتر است.
-بحران اقتصادی ایالات متحده و اروپا سبب شده است که طی چند سال گذشته تقاضای نفت این دسته از کشورها کاهش یابد.به عنوان نمونه تقاضای نفت اروپا در سال2010،نزدیک به3/15 میلیون بشکه در روز بود که به15میلیون بشکه رسید و پیش بین می شود که در سال آینده (1391)به 8/14میلیون بشکه در روز کاهش یابد.این درحالی است که تقاضای جهانی نفت از 3/88 میلیون بشکه درسال2010 به هشتاد و نه میلیون بشکه در سال 2011رسید.چین و هند بیشترین نقش را در افزایش تقاضای جهانی داشته و دارند. چین با مصرف روزانه ده میلیون بشکه در روز و واردات روزانه5/5 میلیون بشکه، نیروی محرک بازار نفت به شمار می آید. لذا ممکن است غربی ها نتوانند مصرف کنندگان شرقی نفت خام ایران را متقاعد سازند که از چنین منبع بزرگی دست بشوید و تاوان تمایلات سیاسی آنها را بپردازند. (خوشرو:1390 ،16)
-تولید غیر اوپک به اوج خود نزدیک شده و انتظار نمی رود که بتواند سهم خود را در تأمین تقاضای جهانی نفت حفظ کند. در سال2011 تولید غیر اوپک تنها صد هزار بشکه افزایش یافته و به 53/4 میلیون بشکه در روز رسید. روسیه که چند سالی است جایگاه بزرگترین تولیدکننده نفت جهان را از آن خود کرده است ، با تولید روزانه 2/10 میلیون بشکه ، تمام توان خود را برای افزایش تولید به کار گرفته و انتظار نمی رود که در آینده نزدیک بتواند بر تولید خود بیفزاید. در عین حال مصرف نفت خام این کشور به شدت رو به افزایش است. روسیه تأمین کننده چهل درصد گاز وارداتی و سی درصد نفت وارداتی اتحادیه اروپا است.(واعظی: 1387 ،43) تولید نفت دریای شمال و برزیل نیز همواره با مشکلات و توقف هایی روبه رو بوده است. به عنوان نمونه میزان صادرات نفت مکزیک در ماه نوامبر2011 نسبت به دوره مشابه سال قبل 14/9 درصد کاهش یافت و به حدود 375/1 میلیون بشکه در روز رسید، این روند کم و بیش برای دیگر تولید کنندگان غیر اوپک مصداق دارد و جهان نمی تواند برای تأمین نیاز اضافی خود به افزایش تولید غیر اوپک چشم بدوزد. از سوی دیگر با توجه به سیاست تنوع منابع انرژی اتحادیه اروپا جهت برقراری امنیت انرژی و مقابله با سیاست های روسیه و افزایش تقاضای گاز در اتحادیه اروپا و بسنده نبودن عرض? گاز از سوی روسیه ، ایران می توانست با توجه به اینکه دارای دومین مخازن بزرگ گاز جهان و یکی از بزرگترین تولید کننده های نفت خام جهان می باشد ، به پشتوانه جایگاه جغرافیایی اش به یکی از فراهم کنندگان اصلی انرژی به خصوص گاز طبیعی اتحادیه اروپا تبدیل شود.(بهروزی و کوکبی:1389 ،239)براساس محاسبات مؤسسه یوهان بنینی،چنین اتفاقی سبب می شود که اقتصاد جهان چنان راکد شود که تقاضای نفت به شدت کاهش یافته و طی پنج سال در مجموع از تقاضای نفت به شدت کاسته شود.آشکار است که اقتصاد جهان همین حالا هم با چنین مخاطراتی دست به گریبان است که تحمل چنین تکانه ای برایش ناممکن می نماید. (خوشرو:1390 ،17) براساس آمار ادار? اطلاعات انرژی ایالات متحده ، ایران در چند ماه منتهی به اعمال تحریم ها به طور میانگین روزانه دو نیم میلیون بشکه نفت خام و میعانات گازی صادر کرده است.از این میان ، کمتر از هفت درصد به مقصد کشورهای اروپایی عضو آژانس بین المللی انرژی بارگیری شده است. درحالی که بازار شرق و عمدتاً چین و هند ،درمجموع شصت و پنج درصد از نفت ایران را خریداری کرده اند. به این ترتیب صادرات نفت ایران چندان به اروپا وابسته نیست.آن هم اروپایی که براساس آمار همین مؤسسه، تقاضای کاهنده دارد و سال آینده نیز تقاضای روزان? نفت آن نزدیک به سی صد هزار بشکه کاهش خواهد یافت.ایتالیا،اسپانیا و یونان به ترتیب با واردات یکصدو نود و شش،یکصد و شصت و یک و یکصدو و سه هزار بشکه در روز از ایران وارد می کنند وبزرگترین وارد کنندگان اروپایی نفت ایران هستند که عمدتاً نفت خام سبک ایران را خریداری می کنند.فرانسه ، آلمان و بریتانیا به ترتیب پنجاه و سه،پانزده و یازده هزار بشکه از ایران وارد می کنند.ترکیه نیز که نزدیک به سی درصد از نفت مورد نیاز خود را از ایران تأمین می کند،روزانه یکصد و هشتاد و پنج هزار بشکه
در روز از ایران خریداری می کند.هر پالایشگاه می تواند نفت خام خاصی را به عنوان خوراک به مصرف برساند. لذا اگر بخواهد نفت خود را از منبع دیگری تأمین نماید،نه تنها باید افزایش تولید نفت در جای دیگر ممکن باشد ،بلکه باید نفت خاصی باشدکه به لحاظ سبکی و سنگینی، ترشی و شیرینی و وجود ناخالصی های دیگر،کم و بیش مشابه همان نفت خام باشد و در غیر این صورت باید انواع نفت خام ها را ترکیب کند تا به مشابه خوراک خود برساند.(خوشرو:1390 ،15)
– آمریکا که توانسته هم پیمانان اروپایی خود را متقاعد کند تا خرید نفت خود را از ایران متوقف کنند،این نکته را در نظر دارد که به طور معمول نود و پنج درصد از نفت کشور بر مبنای قراردادهای دراز مدت فروخته می شود و در آغاز هرسال مقدار دقیق دوره های ماهیانه تحویل آن نهایی می شود،بیشتر شرکت های نفتی اروپایی می دانند که بازار رو به رشد شرق از سال ها پیش صادرکنندگان نفت را بر

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد درموردعلوم کامپیوتری، پیام کوتاه، حریم خصوصی
دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید