بوده‌اند و از میان ابعاد مختلف هویت ملی به بعد اجتماعی آن بیش از سایر ابعاد آن توجه داشته‌اند اما از نظر توجه به زیر مقوله‌های بعد اجتماعی هویت ملی با هم تفاوت دارند. از دیگر نتایج این تحقیق این که می‌توان گفت که خبرهای سیمای این دو مرکز از منظر توجه به مقوله‌های مختلف ابعاد دینی، سیاسی، قومی متفاوت بوده‌اند و تنها در میزان پرداختن به بعد تاریخی به صورت یکسان عمل کرده‌اند.
• «مطبوعات محلی و امنیت ملی: بازتاب هویت قومی و ملی در مطبوعات محلی (استانهای ایلام، کردستان و کرمانشاه)» عنوان پایان‌نامه‌ای است که توسط حیدری در سال 1387 نوشته شده است. محقق محتوای نشریات نمونه مورد بررسی را از جنبه های استان محل انتشار، روز انتشار، ماه و سال انتشار، سبک مطلب، محتوای مطلب، تیتر در صفحه اول، ارزش‌های خبری، وضعیت ارزش مجاورت، گستره جغرافبایی مطلب، نوع و نشانگاه مطلب، هویت بارز در متن، جهت گیری نسبت به قومبت، جهت‌گیری نسبت به هوبت ملی، جهت‌گیری نسبت به امنیت ملی، و مولفه‌های بکار برده شده هویت قومی و هویت ملی در متن، برجسته شدن مطالب قومی و اقدام به تحریکات قومی در متن و هدف مطلب مورد بررسی قرار داده است. نتایج بدست آمده در آن نشان می دهد مطبوعات محلی استانهای ایلام، کردستان و کرمانشاه می توانند بر هویت ملی و هویت قومی تاثیر بگذارند و در جهت امنیت ملی گام بردارند. یعنی اخبار و گزارش‌های نشریات محلی متناظر با امنیت و هویت ملی بوده است.
• ندا رسالت‌‌پناه در پایان‌‌نامۀ خود با عنوان «خبر و هویت ملی “تحلیل محتوای بخش‌های خبری ساعت 14:00 رادیو فرهنگ و 14:30 رادیو جوان”» که در سال 1384 به انجام رسانده است بر آن بوده تا با بررسی بخش‌های خبری ساعت 14:00 رادیو فرهنگ و 14:30 رادیو جوان مفاهیم مربوط به هویت ملی را در این دو شبکه مطالعه کند. همچنین این که آیا در زمینه هویت ملی تفاوت معناداری بین دو شبکه مذکور وجود دارد یا خیر. برای این بررسی و چگونگی ایفای نقش خبر در تحکیم هویت ملی از روش تحلیل محتوا استفاده شده است. جامعۀ آماری آن از کلیۀ متون مکتوب این دو بخش خبری در سال 82 تشکیل شده است. تنایج این پژوهش حکایت از آن دارد که نیمی از خبرها در روزهای مورد بررسی اصلاً فاقد عناصر هویت ملی (ایرانی) بوده‌اند. از خبرهایی که به نحوی یکی از ابعاد هویت ملی را دارا بودند، در هیچکدام از بعد قومی اثری نبوده و درصد کمی از آنها حاوی بعد دینی هویت ملی بوده‌اند. البته در بعد ملی و سیاسی دو شبکه وضعیت بهتری داشته‌اند و در درصد بالایی از خبرها عناصر هویت ملی به چشم می‌خورد. همچنین بجز بعد تاریخی و جغرافیایی بین دو شبکۀ رادیویی جوان و فرهنگ در استفاده از هویت ملی تفاوت معنی داری مشاهده نشده است. بر اساس نتایج پژوهش مذکور، می‌توان نتیجه گرفت دو بخش خبری مورد بررسی، در پرداختن به هویت ملی دچار کاستی‌هایی بوده‌اند.
• «خبر و وحدت ملی در اخبار شهرستان‌ها در تحکیم وحدت ملی؛ نظرخواهی از مردم سنندج» پایان‌نامۀ مذکور که توسط صالحی در سال 1381 نوشته شده حکایت از آن دارد که بر اساس نتایج به‌دست ‌آمده شهروندان سنندجی برای پخش اخبار شهر خود از شبکه های سراسری صدا و سیما بیش از اخبار استان کردستان و برای پخش اخبار کردستان بیش از اخبار ایران و برای اخبار ایران بیش از اخبار خارجی اهمیت قائل هستند. دیگر اینکه، پخش سراسری اخبار استان کردستان در اشاعه زبان فارسی به عنوان عامل وحدت و تفاهم ملی مردم ایران مؤثر است.
• «نقش رسانۀ محلی در وفاق اجتماعی؛ بررسی نگرش دانش‌آموزان دبیرستانی شهر کرمانشاه نسبت به برنامه‌های شبکۀ تلویزیونی استانی زاگرس» عنوان پایان‌نامه‌ای است از ابوالفتحی که در سال 1382 به انجام رسیده است. تحقیق حاضر این مسئله را مطرح می‌کند که شبکۀ استانی تلویزیونی تا چه اندازه در ایجاد و حفظ وفاق اجتماعی در شهر کرمانشاه مؤثر بوده است. در این پژوهش که به روش پیمایش صورت گرفته است نزدیک به 70 درصد پاسخگویان میزان طرح اعتقادات و آداب و رسوم مردم کرمانشاه را حد متوسط و کمتر می‌دانند. 65 درصد پاسخگویان لهجه و گویش مردم را متوسط و کمتر می‌دانند. در برنامه‌های طنز، احترام به آداب و رسوم نیز به نظر 3/2 درصد پاسخگویان متوسط و کمتر است و در برنامه های مذهبی همین عامل 57 درصد به دست آمده است. بین تلقی غیرمحترمانه بودن خرده فرهنگ‌ها (در گروه‌های اجتماعی مختلف و حتی بین کردها و غیر کردها) تفاوت معناداری وجود ندارد.
2ـ4ـ2 پیشینۀ تحقیق در مقاله‌های حوزۀ رسانه‌ها و هویت ملی
• مقالۀ «نسبت هویت ملی و وحدت ملی در ایران» که توسط علی‌اصغر قاسمی و غلامرضا ابراهیم‌آبادی در فصلنامۀ راهبرد، سال بیستم تابستان 1390 ارائه شده است. پژوهشگران مورد اشاره برآن بوده‌اند تا از طریق رهیافت جامعه‌شناسی تاریخی نسبت میان هویت ملی و وحدت ملی در ایران را تبیین کنند. نتایج مباحث نظری آنها نشان می‌دهد که در مقاطع بررسی شده (تاریخ باستان و معاصر ایران) بین هویت ملی و وحدت ملی رابطۀ مستقیمی وجود داشته و تقویت یا تضعیف همبستگی ملی متاثر از عملکرد دولت در زمینۀ هویت بوده است.
• مقالۀ «الگوهای جامعه‌شناختی هویت ملی درایران؛ با تاکید بر رابطۀ میان هویت ملی و ابعاد آن». این مقاله در فصلنامۀ مطالعات ملی (شماره 5) و در سال 1379 به چاپ رسیده است. افسر رزازی فر (نویسندۀ مقاله) موضوع هویت ملی و ابعاد آنرا از منظر الگوهای جامعه‌شناختی مورد توجه قرار داد
ه است. مهمترین یافته‌های این پژوهش عبارتند از اینکه میان ابعاد مختلف هویت ملی همبستگی متابل وجود دارد. در این میان نسبت و رابطۀ دو عنصر پابندملی و تعهد ملی به عنوان شاکلۀ هویت ملی با همبستگی بالا مورد تایید قرار گرفته است.
• مقالۀ «رسانه‌های نوین، جهانی‌سازی و هویت ملی در کویت» به رشد و گسترش رسانه‌های نوین اطلاعاتی در عرصۀ جهانی سازی فرهنگی اختصاص دارد. نویسندۀ این مقاله که توسط سیدرضا نقبایی لنگرودی درفصلنامه 60 رسانه سال سیزدهم به فارسی ترجمه شده است معتقد است با وجود قابلیت دسترسی آسان و فراگیر مردم به منابع انبوه اطلاعاتی از جمله رسانه‌های بین‌المللی و فرامرزی هویت ملی کشور کویت همچنان همان اقتدار و استحکام خود را دارا است. پژوهشگر که تحقیق خود را به روش پیمایش انجام داده است تاکید دارد که کویتی‌ها برای بیان و معرفی سنت‌های فرهنگی خاص خود به اشکال مختلف از رسانه‌های نوین بهره می‌گیرند و تاثیرات را با شرایط خود هماهنگ می‌سازند.
مرور اجمالی تحقیقات مورد اشاره در بالا نشان می‌دهد که از لحاظ روش، این پژوهش‌ها غیر از یکی دو مورد عمدتاً به روش تحلیل محتوا صورت گرفته‌اند که در نتیجه می‌توان گفت تحلیل محتوا از جمله روش‌هایی است که در توصیف نحوۀ بازنمایی هویت ملی در رسانه‌های جمعی می‌تواند روش مناسبی محسوب شود.
موضوع دیگر اینکه این موضوع (هویت ملی) به دلیل ماهیت میان رشته ای بودنش مورد توجه محققان رشته های مختلف علوم اجتماعی و علوم سیاسی بوده که گاه نتایج متفاوتی در بر داشته اند. همچنین بیشتر پژوهش‌های ذکر شده بر برنامه‌های تلویزیونی به‌غیر از خبر متمرکز بوده‌اند و جز در در چند مورد که آن نیز برنامه‌های استانی مراکز صدا و سیما را مورد بررسی قرار دادند در مابقی پژوهش‌ها به نقش بخش‌های خبری از جمله بخش‌ خبری مورد توجه در تحقیق حاضر (خبر 21:00 شبکه یک سیما) در بازنمایی هویت ملی نپرداخته‌اند. افزون بر این آن طور که از نتایج تحقیقات مورد اشاره بر می‌آید می‌توان گفت که پژوهشگران در بررسی ابعاد هویت ملی همۀ ابعاد شش‌گانۀ مورد توجه در این تحقیق را مدنظر قرار نداده‌اند.
با توجه به نکته‌هایی که در خصوص پژوهش‌های پیش‌گفته ارائه گردید پژوهش حاضر برآن است تا همۀ ابعاد شش‌گانۀ هویت ملی را بررسی کرده و نحوۀ بازنمایی آن در بخش خبری مشروح 21:00 شبکۀ اول سیما را مورد مطالعه قرار دهد و از این رهگذر گامی فراتر از پژوهش‌های صورت گرفته بردارد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع پایان نامه ارشد با موضوعضریب همبستگی، فرسودگی زناشویی، ویژگیهای شخصیتی، یژگیهای شخصیتی

2ـ5 چهارچوب نظری
پژوهش‌ حاضر به منظور تحلیل محتوای بخش خبری ساعت 21:00 شبکۀ یک سیما به عنوان اصلی‌ترین و فراگیر‌ترین شبکۀ تلویزیونی کشور؛ و پی بردن به نقاط قوت و ضعف عملکرد این بخش خبری در بازنمایی مظاهر و مولفه‌های هویت ملی از «مفاهیم» و «کارویژه‌های» حوزۀ رسانه و به ‌ویژۀ خبر به عنوان چهارچوب نظری تحقیق بهره می‌برد.
بازنمایی69، بازنمایی تولید معنا از طریق چهارچوب مفهومی و گفتمانی است. استوارت هال به عنوان یکی از نظریه‌پردازان این حوزه معتقد است: «هیچ چیز معناداری خارج از گفتمان وجود ندارد و مطالعات رسانه‌ای وظیفه‌اش سنجش شکاف میان واقعیت و بازنمایی نیست بلکه تلاش برای شناخت این نکته است که معانی به چه نحوی از طریق رویه‌ها و صورت‌بندی‌های گفتمانی تولید می‌شود» (کالورت و لوایز 2002، به نقل از مهدی‌زاده، 1387: 15). می‌توان گفت بازنمایی فرهنگی و رسانه‌ای نه امری خنثی و بی‌طرف، که آمیخته به روابط و مناسبات قدرت جهت تولید و اشاعه معانی مرجح در جامعه در راستای تداوم و تقویت نابرابری‌های اجتماعی است. از اینرو یکی از راهبردهای سیاست بازنمایی، کلیشه‌سازی است که، مردم را تا حد چند خصیصه یا ویژگی ساده تقلیل می‌دهد. کلیشه عبارت است از تنزل انسان‌ها به مجموعه‌ای از ویژگی‌های شخصیتی مبالغه‌آمیز و معمولاً منفی. در نتیجه، کلیشه‌ای کردن شخصیت‌ها عبارت است از تقلیل دادن، ذاتی کردن، آشنا کردن و تثبیت «تفاوت» از طریق کارکرد قدرت، مرزهای میان «بهنجار» و «نکبت‌بار»، «ما» و «آنها» را مشخص کردن.
رسانه‌ها فراگیرترین و موثرترین نهاد تولید، بازتولید و توزیع دانش و معرفت در مقایسه با سایر نهادهای آگاهی و شناخت در جهان جدید هستند و با داشتن ویژگی‌هایی همچون انتشار انواع دانش و معرفت که لاجرم به برعهده گرفتن وظایف دیگر نهادهای معرفتی منجر می‌شود، فعالیت در یک سپهر عمومی که آنها را در دسترس همۀ اعضای جامعه به‌صورت باز، داوطلبانه و کم‌هزینه قرار می‌دهد و نیز اثرگذاری بر تعداد بیشتری از افراد و اختصاص زمان بیشتری از آنها به خود، حدود و ثغور محیط نمادینی که در آن زندگی می‌کنیم را تعین می‌کند، لذا رسانه‌ها را باید سازندۀ محیط نمادینی دانست که تاثیر عمدۀ آنها، شکل‌گیری تصویر ذهنی مخاطبان از دنیای اطراف است. (مهدی‌زاده،1387: 50).
در بحث بازنمایی رسانه‌ها عمده تمرکز این پژوهش بر نظریۀ بازنمایی «استوارت هال» سطح اول رویکرد وی یعنی «نگاه بازتابیکه در این تحلیل ادعا براین است که زبان به شکل ساده‌ای بازتابی از معنایی است که از قبل در جهان خارج وجود دارد» و «بی‌لاتور» به عنوان نظریه‌های مطرح در حوزۀ بازنمایی، خواهد بود. نظریۀ بی‌لاتور (به عنوان نظریۀ مکمل) از آن رو مورد توجه است که بخشی از دیدگاه وی به بازنمایی و هویت اختصاص دارد.
عینیت‌گرایی70 یکی از کار ویژه‌ها و وظایف اصلی رسانه‌های خبری و در نتی
جه بخش‌های خبری است که مراد از آن همانا جمع‌آوری و انتقال اخبار و اطلاعات به شکل عینی و بدون تاثیرپذیری از نگرش‌ها و تفسیرهای شخصی است به ‌نحوی که مخاطب بتواند با وقوف و آگاهی از واقعیت رخدادها خود به داوری و ارزیابی آنها پردازد. (بروجردی، 1384: 338). سولیوان و هارتلی در توضیح بیشتر عینی‌گرایی آورده‌اند: عینی‌گرایی از مفاهیم اساسی روزنامه‌نگاری حرفه‌ای است و در بیشتر نقاط جهان پذیرفته شده است. با این ‌همه، تلاش برای رسیدن به عینیت با مزیت‌های معینی هم همراه است و دسترسی عمومی به عدله و شواهد تشویق می‌شود. بیشتر عدله و شواهدی که در نگاه اول «عینی» به نظر می‌رسد با بررسی بیشتر و روشن شدن یکپارچه نبودنشان در جریان مشاهده و نبود توافق‌نظر میان پژوهشگران به مثابه مدارک نادقیق و غیرقطعی کنار گذاشته می‌شوند (اسولیوان و هارتلی و دیگران، 1385: 282).افزون بر‌این، می‌توان گفت یک گزارش خبری عینی، فاقد قضاوت شخصی و نظرهای گزارشگر، سردبیر و… یک رسانۀ خبری است. ناگفته پیداست که گزارشگری عینی، به لحاظ نهادی می‌تواند در درازمدت، اعتبار منبع را نزد

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید