صرف …………………………………………………………………………………………………………………….
92
1ـ 1. فعل ……………………………………………………………………………………………………………………………..
92
1ـ 1ـ 1. استفاد? مناسب از فعل وصفی یا وجه وصفی ……………………………………………………..
93
2ـ 1ـ 1. به کار رفتن فعل معلوم به جای مجهول ……………………………………………………………
95
3ـ 1ـ 1. آمدن همکرد مناسب به همراه فعل مرکب …………………………………………………………
97
4ـ 1ـ 1. رعایت مطابقت فعل و فاعل …………………………………………………………………………………
99
5ـ 1ـ 1. تتابع فعل ……………………………………………………………………………………………………………..
102
6ـ 1ـ 1. تکرار فعل ……………………………………………………………………………………………………………..
103
7ـ 1 ـ1. کاربرد صحیح افعال ……………………………………………………………………………………………..
106
8ـ 1ـ 1. کاربرد فعل در معنی اصلی خود ………………………………………………………………………….
108
9ـ 1ـ 1. فعلهای بازدارنده ………………………………………………………………………………………………..
109
2ـ 1. اسم …………………………………………………………………………………………………………………………….
110
1ـ 2ـ 1. نکات ویرایشی پیرامون نشانههای لفظی اسم …………………………………………………….
111
2ـ 2ـ 1. اقسام اسم و نکات ویرایشی آن ……………………………………………………………………………
112
3ـ 2ـ 1. عربی در فارسی ……………………………………………………………………………………………………
116
4ـ 2ـ 1. جمع بستن اسامی ……………………………………………………………………………………………….
117
5ـ 2ـ 1. کاربرد کلمههای تنویندار فارسی ……………………………………………………………………….
120
6ـ 2ـ 1. استعمال همزه در کلمههای مختوم به الف …………………………………………………………
121
7ـ 2ـ 1. تتابع اضافات ………………………………………………………………………………………………………..
122
8ـ 2ـ 1. تکرار واژه و پی در پی آوردن کلمات هممعنی در جمله ……………………………………
123
3ـ 1. صفت ………………………………………………………………………………………………………………………….
123
4ـ1. حروف ………………………………………………………………………………………………………………………….
124
1ـ 4ـ1. حروف اضافه ………………………………………………………………………………………………………….
125
2ـ 4ـ1. حروف ربط …………………………………………………………………………………………………………..
127
3ـ 4ـ1. حروف نشانه ………………………………………………………………………………………………………….

130
2. بخش نحو و اهمیت آن در ویرایش …………………………………………………………………………………
137
1ـ 2. اقسام جمله از لحاظ ارکان و اجزا …………………………………………………………………………….
138
2ـ 2. درازنویسی ………………………………………………………………………………………………………………….
141
3ـ 2. ابهام ……………………………………………………………………………………………………………………………
148
4ـ 2. خطای منطقی …………………………………………………………………………………………………………..
149
فصل پنجم: نتیجهگیری

نتیجهگیری ………………………………………………………………………………………………………………………….
152
منابع و مآخذ ……………………………………………………………………………………………………………………….
158

فصل اول

کلیات تحقیق

مقدمه

با توجه به این که انسان تنها موجودی است که زبان ملفوظ دارد و میتواند با آن عواطف خود را به دقت به دیگران انتقال دهد. بنابراین، زبان مهمترین وسیل? ارتباط بین مردم و بزرگترین عامل تشکیل اجتماعات و فرهنگ و تمدن و علم و هنر محسوب میشود (فرشیدورد، 1388: 23). در گذشته انسانها برای برقراری ارتباط و انتقال افکار و عواطف خود از نشانهها و حرکتها و علایم استفاده میکردند؛ اما امروزه زبان از مؤثرترین ابزارها برای ادای فکر و برقراری ارتباط است.
نفیسی معتقد است، زبان بهترین و آشکارترین وسیل? نشان دادن فکر مشترک است و بسیاری از افکار را میآورد (نفیسی، 1390: 293). افزون بر این، مهمترین ابزار ارتباط اجتماعات بشر محسوب میشود که سبب تولید فهم علایم و کلمهها و جملههای تازه بیشماری به وسیل? انسان میشود (فرشیدورد، 1388: 24). از این رو، زبان و ساختمان آن همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است و قواعد آن به وسیل? دستورنویسان و دیگر پژوهشگران مورد بررسی قرار گرفته است. این قواعد که به مثابه دستور زبان شناخته شده است، جزء علوم اصلی ادبی به شمار میرود و ساختار هر زبانی را شکل میدهد. از این رو، برای بررسی هر علمی ابتدا به سراغ دستور زبان آن میروند تا بتوانند با شناخت بهتر آن، از آن برای مقاصد مورد نظر بهتر استفاده کنند. به گفت? باطنی، الگوها و روابطی که مجموعاً ساختمان این زبان را شکل میدهد، انواع متفاوتی دارند که میتوان آنها را از سه جنب? دستور، واژگان و اصوات مطالعه کرد (باطنی، 1387 :7). قصد ما در این پژوهش بررسی جایگاه دستور زبان فارسی در ویرایش زبانی است. این ویرایش یکی از انواع ویرایش متون است که به صورت صحیح عبارات و جملات، دقت در ساختار و معنی و کاربرد واژههای به کار رفته در متن، بررسی ساختار جمله، رفع خطاهای زبانی و نابهسامانی عبارات، پرهیز از درازنویسی و ابهامات و … میپردازد.
به طور کلی، آنچه در ویرایش زبانی بحث میشود، از چند منظر قابل بررسی است:
“1) رفع خطاهای دستوری، ساختاری و جملهبندی؛
2) اصلاح انحراف از زبان معیار و یکدست کردن زبان نوشته؛
3) ابهامزدایی از عبارتهای نارسا، مبهم، متناقض، نامفهوم و عامیانه؛
4) انتخاب برابرهای مناسب برای واژگان غیرفارسی، حذف واژگان، تعابیر و اصطلاحات و عبارتهای تکراری و زائد، عامیانه، ناقص، نارسا، متضاد و متناقض؛
5) کوتاه کردن جملههای طولانی؛
6) سادهسازی و روانسازی متن از نظر جملهبندی؛
7) گزینش واژگان فارسی و برابرهای مناسب” (ذوالفقاری، 1390: 17).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع و ماخذ تحقیق حقوق فرانسه، اشخاص ثالث، حقوق اشخاص

بنابر موارد مذکور، یکی از مقولههای مهم در ویرایش زبانی، توجه به دستور زبان است؛ چرا که ساختار و جملهبندی متن را سامان میدهد، ابهام را از عبارتهای نارسا و متناقض میزداید، با شناخت روابط اجزای جمله؛ از میزان نارساییها در نگارش متن میکاهد و … . مهمتر از همه به صورت اثر و اجزای سازند? ساختمان زبان متن توجه میکند. با توجه به این که صورت وسیل? پی بردن به معنی است و اگر ظاهر عبارت ناقص باشد، معنایی از آن مفهوم نمیشود؛ لذا توجه به صورت که ساختار جمله و کلمات را شکل میدهد، اهمیت بسیاری دارد و در دستور زبان به آن توجه میشود که در ویرایش زبانی جزء مقولههای مهم به شمار میآید.
بدین ترتیب، در این پژوهش انواع کلمه که شامل 7 نوع فعل، اسم، صفت، ضمیر، قید، حرف و صوت میشود؛ مورد بررسی قرار میگیرد. برای انجام این مهم، مباحث مورد نظر را که در ویرایش زبانی اهمیت بیشتری دارد، از کتابهای دستور مفصل فرشیدورد، دستور انوری و گیوی، دستور باطنی، دستور خیامپور و … بیان کردهایم. این مباحث هر کدام در ویرایش زبانی قابل بحث است؛ چراکه هر یک بر اساس الگوی مشخصی در جمله نقشآفرینی میکنند و هر گونه غلط و مغایرتی در شیو? به کار بردن آنها موجب نامفهومی و پیچیدگی متن میشود. به عبارت بهتر، بدون توجه به این مباحث و رعایت صحیح قواعد آن راه به جایی نمیبریم.

1. بیان مسأله
دستور زبان فارسی به منزل? قاعد? ساماندهی هر زبانی به کار میرود و کلی? قواعد و نظامهای ساختاری گون? مشخصی از یک زبان را در دورهای خاص بررسی میکند. این قواعد و نظام ساختاری در علم دیگری به نام ویرایش به گون? دیگری مطرح میشود که یکی از معیارهایش، سنجش کلمات و جملات از نظر دستور زبان است. به این ترتیب، در این پژوهش برآنیم تا معیارهای دستور زبان را در ویرایش زبانی که یکی از انواع ویرایش است، بررسی کنیم و نقش هر یک از مؤلفههای مطرح دستور را در ویرایش مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم.

2. سوابق مربوط
در زمین? ویرایش و دستور زبان فارسی کارهای جداگان? بسیاری شده است که در نوع خود بسیار اهمیت دارد؛ زیرا هر دو موضوع؛ یعنی ویرایش و دستور زبان از موضوعاتی است که مورد توجه بسیاری از صاحبنظران و مؤلفان بوده است؛ اما در زمین? تأثیر دستور زبان فارسی در ویرایش تاکنون کار آکادمیکی نشده است.

برخی منابع موجود در زمین? دستور و ویرایش
1. فرشیدورد، خسرو، دستور مفصل امروز، انتشارات سخن، 1388.
2. انوری، حسن و احمدی گیوی، حسن، دستور زبان فارسی 2، انتشارات فاطمی، 1387.
3. باطنی، محمدرضا، توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، انتشارات امیرکبیر، 1387.
4. ناتل خانلری، پرویز، دستور زبان فارسی، انتشارات توس، 1382.
5. لازار، ژیلبر، دستور زبان فارسی معاصر، ترجم? مهستی بحرینی، انتشارات هرمس، 1384.
6. وحیدیان کامیار، تقی، دستور زبان فارسی، انتشارات سمت، 1385.
7. وفایی، عباسعلی، دستور کاربردی متن، انتشارات سخن، 1390.
8. سمیعی (گیلانی)، نگارش و ویرایش، انتشارات سمت، 1385.
9. شریعت، محمدجواد، آیین نگارش، انتشارات اساطیر، 1370.
10. احمدی گیوی، حسن، از فنّ نگارش تا هنر نویسندگی، 1387.
11. کاخی، مرتضی، شیو? نگارش، انتشارات امیرکبیر، 1378.
12. صلحجو، علی، نکتههای ویرایش، نشر مرکز، 1386.
13. ارژنگ، غلامرضا، ویرایش زبانی برای زبان نوشتاری امروز، نشر قطره، 1390.
14. شاهری لنگرودی، سید جلیل، مجموع? کامل اصول و قواعد ویرایش، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید