تکلیف است. و به عبارت دیگر، شیخیه با همین مقدمات و لزوم وجود نیابت در دوران غیبت مسأله را تعمیم داده و ولایت فقیه را به محدوده ولایت تکوینی سرایت می‌دهند و ولایت داشتن یک نفر به عنوان میراث دارسلسله ولایت بر امور عالم و آدم از قبیل بیانات ابوالقاسم خان ابراهیمی، که می‌گوید: “رکن رابع نقیب کلی و باب امام زمان? است که علاوه بر علوم معمول کرامت و عمل خارق العاده می‌خواهد و تصرف در زمین و آسمان می‌نماید زیرا باب امام و قطب عالم باید مثل امام کار بکند و…231 ، در حالی که شیعیان با ادله عقلی و نقلی فراوان تنها ولایت تشریعی و حکومت بر جامعه اسلامی را اثبات می‌نمایند و ادله بیشتر از این دلالت نمی‌کند. و به میان آوردن مسائل ذوقی و قیاس دوران غیبت با دوره ائمه و پیامبران مطلبی غیر علمی و غیر قابل دفاع و استدلال است. آنگونه که به عنوان مثال حاج محمد خان کرمانی بیان کرده و با قیاس دوران انبیاء را که یک نبی ناطق بوده و سایرین هم بوده‌اند و صامت232 بوده‌اند را با دوران غیبت قیاس کرده و معتقد است اینک نیز چنین است و عالمی از فقها به عنوان نایب خاص و عالم ناطق است و سایرین صامت و همه این بیانات و ذکر مطالب و بیانات از این دست، اموری است که از ادله علمی قابل اثبات ودفاع نبوده و به حیطه مکاشفه و برداشت های ذوقی وارد می‌شود که مقبول محققین وادی علمی و کلامی شیعه نمی‌باشد.
و در مجموع می‌توان چنین گفت که نظر شیخیه در خصوص امر ولایت فقها تا این بخش که علماء دین را نایبان عام امام معصوم? در دوران غیبت بدانیم همراه و هم اعتقاد با سایر شیعیان است و محل وفاق و علی‌رغم اختلاف در مصداق و تعریف این جانشینان، آنچه از تعابیر مختلف برخی علماء شیخیه در تعریف رکن رابع برداشته می‌شود همین معنی را می‌رساند. این نظر در بیاناتی از قبیل تعریف رکن رابع به “وجوب شناخت عالم دین است یعنی واجب است عالمی که دینت را از او می‌گیری و واسطه قرار می‌دهی میانه خودت و امامت و روایت را از او قبول می‌کنیم باید او را بشناسی”233. امثال این عبارت و سایر عبارات که در مبحث رکن رابع در اندیشه شیخیه کرمان از پیشوایان شیخیه نقل کردیم که در همین حد ادعا کرده‌اند و بیش از این را قایل نشده‌اند ولی آن دسته از تعابیر که در عبارات شیخ محمد کریم خان وجود دارد و حتی از تعابیر شیخ احمد و سید کاظم هم میتوان برداشت کرد و به طور واضح و ادعاهای آشکار عمدتاً از بیانات حاج محمد خان کرمانی به بعد در ادبیات شیخیه پیدا می‌شود. مواردی است که محل اختلاف بیانات شیخیه با شیعیان است و سایر شیعیان آن را قبول ندارند ـ این تعابیر در خصوص رکن رابع آنقدر پیش می‌رود که حتی بخشی از خود شیخیه با آن مخالفت کرده و آن را نقد کرده‌اند و موجب پیدایش شیخیه همدان گردیده است. تعابیری همچون بیان “ناطق واحد شیعی” که حاج محمد خان کرمانی آنرا مطرح کرده است و گروهی آن را نپذیرفته و برداشت غلط و تفسیر نادرست بیانات شیخ و سید و حاج محمد کریم خان ندانسته اند و آن را از بدعتهای حاج محمد خان میداند و از این رو مسیر خویش را جدا کرده و راهی دیگر گزیده اند و خویش را شیخیه صحیح و ادامه دهنده راه شیخ میدانسته و پیروان محمد خان کرمانی را منحرفین از طریق شیخیه مینامند و ایشان را به بی دینی متهم میکنند.234
و یا گروه دیگری از شیخیه که به احقاقیها یا شیخیه آذربایجان معروفند هم ایشان را رد میکنند و ضمن بیان عبارتهای حاج محمد کریم خان و پسرش محمد خان مسأله ناطق واحد شیعی را امری از جانب هر دوی اینان میشمارد و پاسخ میگوید که اینان از فرمایشات شیخ و سید اشتباه برداشت کرده اند و قایل به لزوم ناطق واحد شیعی در زمان غیبت شده اند. “235 ولی به هر حال آنچه توسط محمد خان کرمانی مطرح شده و جانشینان وی آنرا توضیح داده و تفسیر کرده‌اند همه این بیانات مورد نقد شیعه واقع می‌شود زیرا ادله جانشینی علما در زمان غیبت هیچیک از این موارد را دلالت نمی‌کند و حداکثر برداشت از روایات و دلایل عقلی بزرگان و متکلمین شیعه. ولایت داشتن فقیه بر تمامی امور اجتماعی و فقهی جامعه و زعامت جامعه اسلامی در امور تشریعی حکومت بر اساس قوانین اسلام است و بیشتر از این را اثبات نمی‌نماید. آنگونه که شیخیه و بعضی صوفیه بعنوان جانشینی اولیاء از ولی خداو نجبا و نقبا از ائمه اطهار ? نام برده و معتقد به پیشوایی علما در خصوص ولایت در تکوین و مراد بودن برای مومنین را دارند.

فهرست منابع
قرآن کریم.
1.

2. ابراهیم، محمد زکی، المدرسه الشیخیه، بیروت، دارالبیضاء، 1425 هـ ق.
3. ابراهیمی، حاج ابوالقاسم خان، رساله شریفیه، کرمان، چاپخانه سعادت، چاپ اول، 1345 هـ ش.
4. ابراهیمی، حاج ابوالقاسم خان، فلسفیه، کرمان، چاپخانه سعادت، بی‌تا.
5. ابراهیمی، حاج ‌ابوالقاسم خان، فهرست کتب مشایخ عظام، کرمان، چاپخانه سعادت، بی‌تا.
6. ابراهیمی، شیخ عبدالرضا، رساله فی التقلید، کرمان، چاپخانه سعادت، 1352 هـ ش
7. ابراهیمی، عبدالرضا خان، تکریم الاولیاء، کرمان، چاپخانه سعادت، 1351 هـ .ش.
8. ابن سینا، شفاء، قم، انتشارات ذوالقربی، 1428 هـ ق.
9. احسائی، شیخ احمد، جوامع الکلم، بصره، چاپخانه الغدیر، 1430 هـ ق
10. احسائی، شیخ احمد، حیاه النفس، قم، دار سبط النبی، چاپ اول 1425 هـ ق
11. احسائی، شیخ احمد، شرح الزیاره ‌الجامعه الکبیره، بیروت، دارالمفید، 1420 هـ ق.
12. احسایی، شیخ احمد، شرح العرشیه، بی‌جا، بی‌تا.
13. احقاقی، میرزاعبدالرسول، جاودانگان تاریخ، تهران، نشرروشن ضمیر، پاییز1385 هـ ش.
14. احمدی کرمانی، شیخ یحیی، تصحیح باستانی پاریزی، فرماندهان کرمان، تهران، نشر علم، 1386 هـ ش.
15. اسرار پیدایش شیخیه و بابیه و بهائیه … با مقدمه شیخ محمد الخالصی الکاظمی، بی‌جا، بی‌تا. [کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام، قم]
16. افراسیابی، بهرام، بهائیت به روایت تاریخ، تهران، نشر پرستش، چاپ اول، 1366 هـ ش.
17. آل‌طالقانی، سید محمدحسن، الشیخیه، نشات‌ها و تطوراو مصادر دراستها، بیروت، الآمال للمطبوعات، 1420 هـ ق.
18. امام خمینی، کتاب البیع، نجف، مطبعه الأداب، 1391 هـ.ش.
19. انتظار، فصلنامه علمی ویژه امام مهدی ?، مرکز تخصصی مهدویت، قم، 1381 هـ ش
20. آیت الله جعفر سبحانی، المذاهب الاسلامیه، قم، مؤسسه امام صادق ?، 1423 هـ ق.
21. آیت الله حسن ممدوحی، حکمت حکومت فقیه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1380 هـ ش
22. آیت الله صابری همدانی، تاریخ مفصل همدان، قم، شاکر، 1381 هـ ش.
23. آیت‌الله جوادی‌آملی، ولایت فقیه ولایت فقاهت وعدالت، قم، مرکز نشر اسراء، 1378هـ.ش.
24. تربیت، محمد علی، دانشمندان آذربایجان، تهران، سازمان چاپ و انتشارات، ویرایش 2، 1378 هـ ش.
25. چهاردهی، نورالدین، از احساء تا کرمان، تهران، انتشارات میر، 1363 هـ. ش.
26. حائری، میرزا موسی اسکویی، احقاق الحق، بی‌جا، 1343 هـ ق.
27. الحرالعاملی، شیخ محمد بن الحسن، وسایل الشیعه، موسسه آل البیت، 1419هـ.ق.
28. حلی (فخر المحققین)، محمد بن الحسن بن یوسف، ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد
29. الخالصی الکاظمی، شیخ محمد، خرافات شیخیه و کفریات ارشاد العوام، یزد، هیئت اسلامی، 1367 هـ ق.
30. خدایی، احمد، تحلیلی بر تاریخ و عقاید فرقه شیخیه، قم، امیر العلم، چاپ سوم 1388 هـ ش
31. رشتی، سید کاظم، دلیل المتحیرین، بی‌جا، ناشر عسگر سلیمانیان، بی‌تا.
32. رشتی، سید کاظم، شرح القصیده،
33. سایت www.alabrar.com
34. سایت اینترنتی www.awhad.org
35. شرح احوال مرحوم حاج محمد کریم خان کرمانی، تذکره الاولیاء، کرمان، چاپخانه سعادت، چاپ دوم، 1387 هـ ق.
36. شیخ کلینی، اصول کافی، قم، موسسه انتشاراتی نور، بی‌تا
37. شیرازی، صدرالدین، الحکمه المتعالیه (اسفار اربعه) بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ چهارم، 1410هـ .ق.
38. طباطبایی جندقی، سید محمد باقر، رساله برهان المحقین بی‌جا، بی‌تا.
39. طباطبایی جندقی، محمد باقر، رساله صفائیه، بی‌جا، بی‌تا.
40. طباطبایی، میرزا محمدباقر، شرح الزیاره المطلقه امام‌حسین?، بی‌جا، نشرباقیات، 1429هـ ق.
41. طبری، عمادالدین، بشاره المصطفی، لشیعه المرتضی، موسسه نشر اسلامی، قم، چاپ دوم، 1422 هـ .ق
42. طوسی، خواجه نصیرالدین، تجرید الاعتقاد،
43. علامه حلی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم، مؤسسه امام صادق ?، 1375 هـ ش.
44. قزوینی، سید علاء الدین، عقاید الشیخیه، لبنان، دارالتوحید، 1423 هـ ق.
45. الکاظمی، سید محمد مهدی، هدی المنصفین الی الحق المبین، نجف، مطبعه العلویه، 1342 هـ ق
46. کربن، هنری، ترجمه فریدون بهمنیار، مکتب شیخیه از حکمت الهی شیعی، تهران، تابان، 1346 هـ ش.
47. کرمانی، حاج زین العابدین خان، سؤالات احمدی، کرمان، چاپخانه سعادت، چاپ دوم، 1383 هـ ق.
48. کرمانی، حاج محمد خان، مجمع الرسائل، کرمان، چاپخانه سعادت 1352 هـ ش.
49. کرمانی، حاج محمد خان، وسیله النجاه، کرمان، چاپخانه سعادت، 1383 هـ ق.
50. کرمانی، حاج محمد کریم خان، ارشاد العوام، کرمان، چاپخانه سعادت، چاپ چهارم، 1380، هـ ق.
51. کرمانی، حاج محمد کریم خان، پاسخ پاره‌ای از تهمت‌ها، بی‌تا، بی‌جا، از انتشارات شیخیه باقریه مشهد
52. کرمانی، حاج محمد کریم خان، رجوم الشیاطین، کرمان، چاپخانه سعادت، بی‌تا.
53. کرمانی، حاج محمد کریم خان، رساله فی جواب سؤالات نظام العلماء، کرمان، چاپخانه سعادت، 1353 هـ ش.
54. کرمانی، حاج محمد کریم خان، سی فصل، کرمان، چاپخانه سعادت، شعبان 1368.
55. کرمانی، حاج‌ محمدخان، موعظه در عقاید سلسله‌جلیله شیخیه، کرمان، چاپخانه سعادت، 1354 هـ ش.
56. کرمانی، حاج محمدکریم‌خان، هدایه الطالبین، کرمان، چاپخانه سعادت، چاپ سوم بی‌جا.
57. کرمانی، حاج‌محمدخان، رساله اسحاقیه، کرمان، چاپخانه سعادت، 1378 هـ ق.
58. کرمانی، حاج‌محمدخان، ناصریه در تحقیق معاد جسمانی، کرمان، چاپخانه سعادت، 1354 هـ ش.
59. کرمانی، حاج‌محمدکریم خان، ‌رساله رکن رابع، کرمان، چاپخانه‌سعادت، چاپ‌دوم، 1368.
60. کرمانی، محمد خان، هدایه المسترشدین، بی‌جا، 1312 هـ ق.
61. کرمانی، میرزا کریم، عبره لمن اعتبر، بی‌جا، بی‌تا، {کتابخانه تخصصی تاریخ}
62. مجله فجر صادق، شماره 46، www.al-fkr.com ، کویت.
63. مدرسی چهاردهی، مرتضی، شیخی‌گری و بابیگری، تهران، کتابفروشی فروغی، 1345 هـ ش.
64. مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، دایره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، 1385 هـ. ش.
65. مشکور، محمد جواد، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1368 هـ ش.
66. مصباح‌یزدی، محمدتقی، پرسش‌ها و پاسخ‌ها،قم، موسسه امام‌خمینی?، 1385هـ .ش
67. مظفر، محمد رضا، بدایه المعارف الالهیه فی عقاید الامامیه، قم، احسن الحدیث، 1376هـ.ش.
68. معرفت، محمد هادی، ولایت فقیه، قم، موسسه التمهید، 1377هـ.ش.
69. موسوی قزوینی، محمدمهدی، رد شیخیه، نجف، چاپخانه علویه، 1342 هـ ق.
70. همدانی، حاج محمد باقر، دره نجفیه، مشهد، چاپخانه خراسان، چاپ سوم بی‌تا.
71. همدانی، میرزا محمد باقر، اجتناب، بی‌جا، 1308هـ ق.
72. همدانی، میرزا محمد باقر، ازاله الاوهام، بی‌جا ـ بی‌تا، [کتابخانه دانشگاه ادیان قم].
73. همدانی، میرزا محمد باقر، النعل الحاضره، بی‌جا، بی‌تا، [کتابخانه دانشگاه ادیان قم].

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد درمورد امام زمان، کتاب ارشاد، معرفت خدا

Abstract
“Forth Pillar”( rokn-e-rabe) is one of the issues raised by shaykhia that led to the creation of a new word in the Shiite beliefs literature and it became one of the most important reason to separate a group from the main body of Shias.
Raising this topic, it made different

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید